جنگ آب و هوا

نويسنده: جفري ساچ
مترجم: بابك پاكزاد

نظام سياسي ما و سياست هاي جهاني، براي مواجهه با چالش هاي جهاني امروز آماده و مجهز نيست. رشد اقتصاد جهاني و افزايش جمعيت، فشار بي سابقه اي بر محيط زيست فيزيكي وارد كرده و اين فشارها منجر به چالش هاي بي سابقه اي براي جوامع ما شده اند.


    اما هنوز سياستمداران در ابعاد وسيعي نسبت به اين گرايشات بي توجه اند. دولت ها به گونه اي سازمان نيافته اند تا به اين نيازها پاسخ دهند. بحران هايي كه در اساس و طبيعت خود، زيست محيطي هستند، از طريق استراتژي هاي از مد افتاده ديپلماسي و جنگ هدايت و مديريت مي شوند.


    براي مثال وضعيت دارفور در سودان را در نظر بگيريد. اين منازعه وحشتناك از طريق تهديد نظامي، تحريم و عمدتاً زبان جنگ و نيروهاي پاسدار صلح مورد رسيدگي قرار گرفت. اما منشاء انكارناشدني اين منازعه در فقر توانفرساي منطقه اي نهفته كه به شكل فاجعه آوري وضع آن در دهه 80 به دليل خشكسالي كه تا امروز طول كشيده، بدتر شده است. به نظر مي رسد تغييرات آب و هوايي بلندمدت نه تنها به ريزش باران كم تر در سودان بلكه در بخش اعظم آفريقا به ويژه در جنوب ناحيه صحراي آفريقا جايي كه زندگي به باران بستگي دارد و خشكسالي در معناي مرگ است، منجر شده است.


    دارفور در تله مرگ ناشي از خشكسالي گرفتار آمده، اما هيچ كس بحران در دارفور را از چشم انداز توسعه بلندمدت به جاي چشم انداز جنگ مورد بررسي قرار نداده است.


    دارفور بيش از يك استراتژي نظامي، نيازمند يك استراتژي تامين آب است. هفت ميليون جمعيت اين منطقه بدون رويكردي جديد كه براي آن ها امكان رشد محصولات و تامين آب دام ها را فراهم كند، نمي توانند زنده بمانند. اما تمام گفت وگو ها در سازمان ملل پيرامون تحريم ها و ارسال نيروهاي نظامي است و هيچ مسيري به سوي صلح نيز در افق ديد قرار ندارد.


    فشارهاي ناشي از كمبود آب يكي از موانع اصلي توسعه اقتصادي در بخش هاي مختلف جهان است. بحران آب در غزه دليل بيماري و رنج و مشقت فلسطينيان و يكي از دلايل عمده تنش بين اسراييل و فلسطين است. اما با اين حال، مكرراً ميلياردها دلار صرف بمباران و تخريب منطقه مي شود. در حالي كه هيچ اقدامي براي حل معضل بحران رشد يابنده آب در منطقه صورت نمي گيرد.


    چين و هند با بحران فزاينده آب در سال هاي آتي مواجهند. بحراني كه مي تواند تبعات بالقوه وحشتناكي را با خود به همراه آورد. جهش اقتصادي اين دو غول، 40 سال پيش با توليد محصولات كشاورزي بيش تر و پايان بخشيدن به قحطي آغاز شد. اما بخشي از اين افزايش محصول در نتيجه ميليون ها چاهي بود كه منابع زيرزميني آن از طريق آب باران احيا مي شد. هم اكنون ميزان بارندگي در ابعاد خطرناكي كاهش پيدا كرده و آب هاي زيرزميني با سرعتي بسيار بيش از آن كه بارندگي بتواند آن ها را احيا كند، به سطح زمين پمپ مي شوند.


    علاوه بر اين، جدا از ميزان بارندگي، تغيير و تحولات آب و هوايي به طغيان رودخانه ها و آب شدن يخچال ها بر اثر گرم شدن كره زمين منجر مي شود. برف ها در كوهستان ها زودتر از فصل مقرر آب مي شوند و به اين دليل است كه آب رودخانه ها در ماه هاي تابستان كم تر از هر زمان ديگري است. بنا به تمام اين دلايل هند و چين با بحران آب بسيار جدي كه در آينده بيش تر تشديدخواهد شد، مواجهند.
    
    ايالات متحده نيز با خطرات مشابهي مواجه است. ايالت هاي غربي و جنوب غربي مدت ها ست كه با خشكسالي دست و پنجه نرم مي كنند كه مي توان آن را نتيجه گرم شدن زمين و تكيه بيش از اندازه ايالت ها ي كشاورزي به آب ذخاير زيرزميني قلمداد كرد.


    درست نظير فشارهاي ناشي از تامين نفت و گاز كه قيمت هاي انرژي را بالا برده، فشارهاي زيست محيطي هم اكنون قيمت مواد غذايي و آب را در بخش هاي متعددي از جهان بالا برده است. موج گرما، خشكسالي و ديگر فشارهاي آب و هوايي در ايالات متحده، اروپا، استراليا و ديگر مكان ها در سال جاري، قيمت گندم را به بالاترين سطح در دهه جاري رساند. بنابراين فشارهاي زيست محيطي هم اكنون به نهايت رسيده و درآمد و معيشت در سطح جهان را تحت تاثير قرار داده است.

    
    با افزايش جمعيت، رشد اقتصادي و تغييرات آب و هوايي، ما با تشديد خشكسالي ها، گردبادها، توفان هاي دريايي، ال نينوهاي قدرتمند، كمبود حاد آب، امواج گرما، انقراض گونه ها و... مواجه خواهيم شد.


    موضوع سهل و شيك محيط زيست و آب و هوا به موضوع مشكل برانگيز و استراتژيك قرن 21 بدل خواهد شد. اما تقريباً در دولت ما و در سياست جهاني هيچ نشانه اي از به رسميت شناختن اين حقيقت اساسي وجود ندارد. مردمي كه درباره گرسنگي و بحران هاي زيست محيطي سخن مي گويند، اخلاق گراياني در نظر گرفته مي شوند كه در برابر واقع گراياني كه با مساله جنگ و صلح درگيرند قرار گرفته اند; اما همه اين ها مزخرف است. واقع گرايان نامبرده، منبع تنش ها و فشارهايي كه به برخي بحران هاي رشديابنده در جهان منتهي شده را درك نمي كنند.
    
    تمام دولت ها بايد وزارتخانه توسعه پايدار ايجاد كنند كه به صورت تمام وقت خود را وقف مديريت رابطه تحولات زيست محيطي با نيك ورزي انسان كنند. وزراي كشاورزي به خودي خود توانايي رسيدگي به مشكل كمبود آب كه كشاورزان با آن مواجه خواهند شد را نخواهند داشت. وزراي بهداشت توانايي رسيدگي به افزايش بيماري هاي عفوني بر اثر گرم شدن زمين را نخواهند داشت. وزراي محيط زيست توانايي رسيدگي به فشارهاي وارده بر اقيانوس ها ، جنگل ها و يا تبعات تغييرات شديد آب و هوايي نظير توفان كاترينا يا سونامي را نخواهند داشت. يك وزارتخانه قدرتمند جديد بايد مسوول هماهنگ كردن پاسخ ها به تغييرات آب و هوايي، كمبود آب يا ديگر بحران ها در اكوسيستم شود.


    در سطح جهاني، دولت هاي جهان نهايتاً بايد درك كنند كه معاهده هايي كه همه آن ها در سال هاي اخير پيرامون آب و هوا، محيط زيست و تكثرزيستي به امضا رسانده اند، حداقل به اندازه مساله امنيت جهاني و به اندازه تمام مناطق جنگي و نقاط بحران كه تيتر اول روزنامه هاست و همچنين بودجه ها و اذهان را به خود جلب مي كند، اهميت دارد و با تمركز به چالش هاي ناشي از فقدان توسعه پايدار، دولت آمريكا مي توانست به راحتي به بحران هاي جاري (نظير بحران دارفور) پايان بخشد و از بروز بحران هاي بيش تر در آينده جلوگيري كند.


    
     i پروفسور اقتصاد و رييس انستيتوي مطالعات زمين در دانشگاه كلمبيا
    
    

منبع:

www.Tompaine.com

[ سه شنبه بیستم خرداد 1393 ] [ 11:16 ] [ عباس صحراگرد ]

Google Local

گوگل لوکال بهترین سایت در سال اخیر است. گوگل لوکال با نقشه های منحصر به فرد خود توانسته است بخش عمده ای از احتیاجات کاربران را برآورده سازد. تلفیق نقشه های گوگل لوکال با تصاویر ماهواره ای و همچنین ایجاد لایه های اطلاعاتی، هر آنچه کاربران نیاز داشته باشند را در اختیارشان قرار می دهد. کافی است کاربر موضوع مورد نظر را در کادر جستجو وارد کند تا اطلاعات مورد نظرش را دریافت کند.

 

Flags of the World

پرچم های جهان سایتی بسیار جالب توجه است. این سایت فقط شامل هزاران تصویر از پرچم های مربوط به کشورها نیست! بلکه در آن اطلاعاتی راجع به علایم تاریخی و مدرن پرچم ها خواهید یافت. FOTW اطلاعاتی راجه به تاریخ و نحوه شکل گیری علائم هر کشور در اختیارتان قرار خواهد داد. این سایت اطلاعات بسیار جالبی در اختیار علاقمندان به جغرافیای تاریخی قرار می دهد.

 

NationMaster

NationMaster.com اطلاعاتی زی قیمت و فوق العاده در درباره  آمار و اطلاعات در اختیار کاربران خود قرار می دهد. برای مثال اگر شما می خواید بدانید کدام کشور صادرات "موز" در جهان را رهبری می کند. کافی است در قسمت سمت چپ سایت روی عبارت "Agriculture" کلیک کنید. سپس شما می تونید از لیست آمار و اطلاعات موجود اطلاعات کاملی در زمینه صادرات "موز" بدست آورید. استفاده از آخرین آمار این سایت را به شما توصیه می کنیم.

 

GeoHive

GeoHive شامل بیشترین و کاملترین اطلاعات در مورد جمعیت جهان و کشورها از گذشته تا کنون است که در اینترنت منتشر شده.  مطالب این سایت کاملا طبقه بندی شده، جامع و مستند است.

 

LiveScience

درست است LiveScience یک سایت ویژه جغرافیا و علوم مرتبط با آن نیست. اما این سایت اطلاعات بسیار جالب و منحصر به فردی در زمینه مقالات مربوط به علوم زمین و آخرین اخبار علوم زمین در اختیار کاربران قرار می دهد. مطمئنا این سایت نظر شما را جلب خواهد کرد.

 

WorldTimeZone

اگر شما به درستی نمی دانید همین حالا در لائوس ساعت چند است کافی است به نقشه صفحه اول این سایت مراجعه کنید. این نقشه که به صورت اتوماتیک روزآمد می شود شما را در این زمینه راهنمایی خواهد کرد.

 

Perry-Castañeda Library Map Collection

PCL Map بزرگترین مجموعه نقشه های بزرگ اسکن شده در اینترنت است. نقشه های تاریخی این سایت بسیار جالب است و می تواند نیازهای بسیاری از کاربران را در این زمینه برطرف سازد.

 

World Climate

World Climate بزرگترین پایگاه داده های در مورد اطلاعاتی اقلیمی در جهان است. شما می توانید  نام شهر مورد نظرتان را وارد کنید و اطلاعات اقلیمی  در مورد شهر مورد نظر را در این سایت به رایگان دریافت کنید.

 

CIA World Factbook

در این سایت اطلاعات بسیار زیادی در مورد کشورها، زبان، جمعیت، اقتصاد و به طور کلی هر آنچه لازم داشته باشید خواهید یافت. این اطلاعات شامل همه کشورهای جهان می شود.

 

The United States Census Bureau

در این وبسایت اطلاعات سرشماری ایالات امریکا به شکل طبقه بندی شده و کامل در اختیار کاربران قرار داده می شود.

[ سه شنبه بیستم خرداد 1393 ] [ 11:14 ] [ عباس صحراگرد ]

این اصل که چگونگی تشکیل امواج کوتاه و بلند را تبیین می کند عبارت است از:چرخش بردار سرعت؛یعنی،گردش یک سطح به دور یک محور،مقدار چرخندگی که در جهت محور گردش عمل می کند برابر است با برآیند سرعت زاویه ای. به عبارت دیگر چرخندگی یک توده هوا عبارت است از چرخش آن توده ی هوا به دور محوری عمود بر سطح زمین. این بدین معنی است که یک توده هوا در مدارهای بالاتر از استوا با محور زمین زاویه می سازد و بالاخره در قطب، محور گردش توده هوای مفروض، درست در امتداد محور زمین قرار گرفته و محور گرش توده هوا بر محور گردش زمین منطبق می شود. ولی در استوا هیچ چرخشی به دور زمین نخواهد داشت(منظور توده هوای مفروض که به دور محور یاد شده می چرخد).

چرخندگی نسبی، چرخندگی توده هوا است که خود از دو نوع چرخندگی انحنایی و برشی(افزایش سرعت در جهت عمود بر مسیر باد که به طرف راست مثبت و به طرف چپ منفی است) تشکیل شده و چرخندگی زمبن همان عامل کوریولیس است و مجموع این دو چرخندگی،چرخندگی مطلق توده هوا را تشکیل می دهد که مقدار آن ثابت است.  هرجا چرخندگی  نسبی(چرخندگی توده هوا) زیاد باشد نیروی کوریولیس کمتر است و برعکس.

مثلادر استوا نیروی کوریولیس برابر صفر است(توده هوا مستقل از محور چرخش زمین می چرخد) و چرخندگی مطلق برابر چرخندگی نسبی (چرخندگی توده هوا) است اما در قطب نیروی کوریولیس افزایش پیدا می کند و برابر چرخندگی مطلق است و چرخندگی نسبی برابر صفر است. مقدار چرخندگی مطلق در حرکت مستقیم ،صفر است و اگر توده هوا از مسیر مستقیم منحرف شود مقدار چرخندگی نسبی به سمت استوا زیاد می شود.

چرخندگی مطلق به مساحت توده هوا نیز بستگی دارد بدین صورت که هر اندازه مساحت توده هوا کم شود مقدار چرخندگی مطلق افزایش پیدا می کند با توجه به اینکه در روی یک مدار مقدار نیروی کوریولیس تغییری نمی کند تغییرات در مساحت توده هوا فقط چرخندگی نسبی (توده هوا) را تغییر می دهد.

منبع: کاویانی  محمدرضا، علیجانی  بهلول، مبانی آب و هواشناسی

[ سه شنبه بیستم خرداد 1393 ] [ 11:13 ] [ عباس صحراگرد ]
[ جمعه پانزدهم فروردین 1393 ] [ 10:21 ] [ عباس صحراگرد ]
[ جمعه پانزدهم فروردین 1393 ] [ 10:7 ] [ عباس صحراگرد ]

ابتدا وارد سایت روبرو می شویم : http://www.esrl.noaa.gov/psd/

* در سمت چپ صفحه از سرفصل Data Access & Plotting  ،  روی   کلمه زیر کلیک می کنیم  :  Reanalysis Datasets

* در صفحه جدید از قسمت   Climate Datasets : By Category   کلمه Daily  را انتخاب و وارد صفحه جدید می شویم .

* در ستون  Datasets  قسمت NCEP/NCAR Reanalysis  را اجرا  می نمائیم .

* در جدول ، Pressure Level  را انتخاب می کنیم .

* در صفحه بعد از ستون  Variable  گزینه  Geopotential Height و از ستون Statistic  گزینه Daily  را در نظر گرفته روی نقشه مقابل کلیک می کنیم .

* در صفحه جدید از سربرگ  Create a plotor Subset  روی نقشه کلیک می کنیم

* در آخرین برگ تنظیمات زیر را انجام می دهیم :

Lat: begin: 0    end:60

Lon:begin: 10   end:90

سپس سطح فشار و تاریخ مورد نظر را وارد کرده در قسمت آخر پائین صفحه  تیک   Color plot  را حذف و  Plot On a white background  را تیک می زنیم . سپس در قسمت  Scale Plot  عدد دلخواه مثلا 175 را وارد می کنیم .

·      روی  Create Ploter subset of Data  کلیک و نقشه را مشاهده می کنیم .

 

   

 

[ سه شنبه هفدهم خرداد 1390 ] [ 9:50 ] [ عباس صحراگرد ]

به نام خدا

اقلیم و بحرانهای محیطی

استاد: دکتر ابراهیم عفیفی

منبع :  1 ) اصول هیدرولوژی کاربردی ، دکتر امین علیزاده ، انتشارات امام رضا (ع)

         2 ) مبانی آب و هوا شناسی کاربردی ، تالیف  کیت اسمیت

بحران های محیطی در حال حاضر مانند:

گرم شدن هوا ، تغیرات آب و هوایی ، زلزله ، سیل ، آلودگی محیط زیست ، خشک سالی

مباحث درس:

1 ) آلودگی هوا

2 ) شناسایی و تشریح آب و هوای محیط

3 ) شناسایی علل اجتماعی خشک سالیها

4 ) شناسایی سیلابها و ارائه راه حل

5 ) یخبندان ها

6 ) طوفانهای شدید ، بارش و گرد و غبار

7 ) آلودگی های شهری و چگونگی انتشار آلودگیها

8 ) عوامل بیابان زایی و راهکار های آن

تعاریف و اصطلاحات :

بحران crisis : وضعیتی اضطراری که نیاز آنی به پاسخ داشته باشد و می تواند در سیاست ، اقتصاد ، فرهنگ و یا هر روند برنامه ریزی شده و زیر بنای جامعه اختلال جدی ایجاد کند و عمد تا اقتصادی و یا فرهنگی هستند.

ریسک  risk : چیزی است که ممکن است اتفاق بیافتد و در صورت وقوع اثر نا مطلوبی خواهد داشت.

عبارت "ممکن است اتفاق بیفتد" بر احتمالی کمتر از 100% اشاره می کند یعنی بین 0 تا 99.9 درصد متغییر است.

اگر به 100 در صد برسد واقعه ای رخ داده است که بحران نامیده می شود. دومین نکته در تعریف "اثرات نامطلوب است"اگر اثرات نا مطلوب نداشته باشد ریسک نیست احتمال خسارت ناشی از یک خطر را در بر می گیرد.

مدیریت ریسک: فرهنگ ، فرایند ها و ساختار هایی که در جهت مدیریت موثر فرصت های بالقوه جهت از بین بردن تاثیرات           نا مطلوب هدایت شوند.

مخاطرات : هررویداد واقعی و پیش بینی شده که به زندگی ، امنیت ، رفاه و سلامت عده ای یا تمامی مردم آسیب برساند و فقط با خدمات و امکانات دولتی قابل کنترل نباشد.

مراحل کاهش خطر : 1 -  ساختاری یا فیزیکی    2 -  غیرساختاری

1  کاهش ساختاری : شیوه های ساختاری غالبا اقداماتی در بر می گیرند که به عنوان اقدامات فیزیکی تبدیل کننده یا کاهنده خطر بکار میرود . مثلا در مطالعات سیل : ایجاد سد ، عملیات آبخیز داری ، احداث بند ها و شیوه های مهندسی ، این ها شیوه های ساختاری است.

2  کاهش غیر ساختاری : بیشتر بر سیستم اجتماعی تاکید دارند .  شامل برنامه ی به کار گیری زمین ، بیمه ، طرح واکنش جامعه ، سیستم های هشدار دهنده و سیستم های جمع آوری و توسعه اطلاعات . (که این مورد در ایران ضعیف است.)

بلایای طبیعی بی نظمی غیر عادی عناصر اصلی طبیعت مانند زمین ، هوا و آب با چنان شدتی است که وصفی فاجعه انگیز ایجاد  می کند و موجبا تضعیف و نابودی توانمندی های طبیعی ، اقتصادی و اجتماعی میگردند و در نهایت موجب مرگ انسان و موجودات زنده و به خطر افتادن سرمایه های اجتماعی میشوند.

انواع بلایا و مخاطرات :   1  - مخاطرات طبیعی         2  -  مخاطرات تکنولوژیکی  

خطرات طبیعی و تکنولوژیکی هر کدام دارای حدی از بحران و بلایا هستند که در زندگی انسان تاثیر میگذارند

خطرات طبیعی به دو دسته تقسیم میشوند: الف ) اقلیمی    ب) زمین شناسی

اقلیمی: مثل: خشکسالی ، سیل ، یخبندان ، طوفان ، گردوغبار و بهمن

زمین شناسی: زلزله ، آتش فشان ، سونامی ، رانش زمین ، نشست زمین و زمین لرزه

تکنولوژیک: مثل آلودگی هوا ، جزایر حرارتی ، وارونگی هوا ، پدیده های بیولوژیکی ، بیماریها ، آتش سوزیها ، جنگها (هسته ای ، شیمیایی و میکروبی)

سیل به عنوان یک بحران:

تعریف سیل: اگر جریان آب رودخانه برای یک تداوم زمانی محدودی بیش از جریان عادی آن بوده و از بستر طبیعی خود تجاوز کرده و باعث اشغال ارضی پست و دشت های حاشیه رود خانه شود به آن سیل گفته میشود.

همه ساله شاهد حوادث ناگواری ناشی از سیل و تلفات آن در شهر ها و روستا هستیم.

چنانچه از حوضه آبخیز رودخانه ها و شبکه های آبراهی منتهی به شهر ها و یا روستا آگاهی داشته باشیم میتوانیم سیلاب را کنترل کنیم ( با توجه به ویژگی های اقلیمی و سایر ویژگی های محیطی )

 

 

عوامل وقوع سیل :

A  )عوامل اقلیمی

 الف ) بارش ریز با تداوم زیاد     ب ) باران شدید با قطرات درشت    ج ) برف هنگام گذر از سرما به گرما  یا باریدن باران گرم به برف که موجب ذوب آن شده  سیل راه می افتد .  اگر بارش با شدت زیاد و قطرات درشت  یا اگر با قطرات ریز و با تداوم زیاد باشد سیل راه می افتد. بارندگی هایی با شدت زیاد ودرشت بودن فرصت زیادی برای نفوذ پیدا نمیکند ودر سطح زمین جاری شده شدت رواناب را افزایش میدهد.(خاص اقلیم مناطق خشک بیابانی)

در هنگام گذر از فصل زمستان به بهار با بارش باران گرم بر روی برف و  ذوب برف  ،  دبی رود زیاد و سیلاب بوجود می آید.

ویژگی های ژئو مورفولوژی حوضه : الف : خصوصیات هندسی حوضه   ب : خصوصیات ژئو متری حوضه

ج : مورفو دینامیک حوضه      د : مورفو متری حوضه

خصوصیات ژئومتری حوضه

  طول حوضه : که معمولا برحسب طولانی ترین رود حوضه سنجیده میشود،یعنی بر اساس طول بزرگترین رود اصلی اندازه گیری میشود هرچقدر طول حوضه بلندتر باشد زمان تمرکز بیشترو در نتیجه امکان وقوع سیل کمتر است .

زمان تمرکز : مدت زمانی که طول می کشد تا قطره های باران فرود آمده ازدورترین نقطه یک حوضه آبخیز به نقطه خروجی این حوضه برسند هرچقدر زمان تمرکز کمتر باشد احتمال وقوع سیل بیشتر است .

   عرض حوضه : که به صورت عرض متوسط محاسبه میشود ، محاسبه این پارامتر به منظور تعیین شکل حوضه انجام میشود . اگر جهت حرکت ابر منطبق بر عرض حوضه باشد احتمال وقوع سیل کم ، واگر در جهت طول حوضه باشد امکان آن زیاد است.

محیط حوضه(حدود و پیرامون حوضه) : اگر خط الراس های مشرف به حوضه را به هم وصل کنیم خطی به وجود می آید که محیط حوضه را مشخص میکند.محیط حوضه توسط خط الراس هایی از حوضه آبریز مجاورش جدا می شود این پارا متر برای تعیین مساحت و میزان دریافت نزولات جوی موثر است.

 مساحت حوضه : دبی سیلاب ها و حجم به طور مستقیم به مساحت حوضه بستگی دارد ، حوضه های کوچک با مساحتی کمتر از 30 الی 40 کیلومتر مربع و حوضه های بزرگ مساحتی بیش از 40 کیلو متر مربع دارد هر چه قدر وسعت حوضه بیشتر باشد مقدار آب دریافتی از جو و حجم روان آب بیشتر خواهد بود و بلعکس .

 شکل حوضه : که بسیار متنوع و متغیر است. سه گروه عمده شکل حوضه: الف) حوضه کشیده   ب) حوضه پهن   ج) حوضه مدور

 تعریف ضریب شکل حوضه: عبارت است از نسبت مساحت به مجذور طول حوضه                A/L2  Fc =

اگر عدد بدست آمده برابر با یک بدست آمد حوضه از نوع مدور و مستعد سیل خواهد بود و هر چقدر از یک دور شود حوضه مورد نظر کشیده تر و سیل خیزی کمترخواهد بود .

ضریب گراویلیوس:                                                                                    * P/ A  Kc = /28

نسبت محیط حوضه به محیط دایره فرضی به نام p’ که مساحت آن برابر مساحت حوضه باشد           P’ =  A        

اگر عدد به دست آمده یک باشد در این صورت حوزه مورد نظر به شکل کاملا دایره است در چنین شکلی از حوضه تمام قطرات حاصل از بارندگی شانس یکسان برای رسیدن به نقطه خروجی حوضه را دارند و لذا به طور همزمان به نقطه مذکور می رسند و در نتیجه امکان وقوع سیل زیاد است البته چنین شکل در طبیعت وجود ندارد  حال چنانچه ضریب مذکور برابر 12/1  باشد حوضه به شکل مربع خواهد بود . و هرچه از این عدد بیشتر شود حوضه از نوع طولی و یا کشیده است و لذا امکان وقوع سیل کم است.

*ارتفاع حوضه آبریز:ارتفاع حوضه از سطح دریا نشان دهنده ی موقعیت اقلیمی آن حوضه است در حوضه های مناطق مرتفع نه تنها بارش بیش از حوضه های پست میباشد بلکه در قله به صورت برف می باشد هر چه ارتفاع  بالاتر باشد دریافت نزولات و ضریب برف  هم بیشتر است.

*جهت ارتفاعات حوضه :  نیز در میزان دریافت بارندگی و سیلاب موثر است بنابر این دامنه های رو به باد حوضه بارندگی بیشتر و رواناب بیشتری هم دارند.

*شیب حوضه : هر چقدر شیب حوضه بیشتر باشد سرعت و شدت رواناب وسیلاب بیشتر و زمان تمرکز کوتاه تر است.

*تراکم زهکشی و نسبت انشعاب : به عنوان یکی از شاخص های ژئومورفیک حوضه در مطالعه سیلاب ها مورد توجه است . تراکم زهکشی L/A D=

L: طول آبراهه:  بر حسب کیلومتر (Km)مبنای نقشه است که طول آبراهه ها را به دست می آوریم که با کروی متر یا منحنی سنج محاسبه می شود .

 A  = مساحت حوضه:هر چه شبکه ی رود خانه های یک حوضه تکامل یافته باشد تخلیه ی رواناب از آن حوضه بهتر و ساده تر انجام می شود.

*زمان تمرکز : مدت زمانی که طول می کشد که قطره های باران فرود آمده از دورترین نقطه یک حوضه آبریز به نقطه خروجی آن حوضه برسند .  تمامی موارد ذکر شده قبل ( 1تا9 ) در زمان تمرکز تاثیر می گذارد پس هر چقدر زمان تمرکز کمتر باشد احتمال وقوع سیل بیشتر خواهد بود و برعکس.

روش  SCS یا روش سازمان حفاظت آمریکا  برای محاسبه این تمرکز :

 

 

 

 = Lزمان تاخیربر حسب ساعت

 = l  طول رود خانه اصلی بر حسب فوت

 = yشیب رودخانه اصلی بر حسب درصد

= CN  شماره منحنی که به خصوصیات فیزیکی حوضه بستگی دارد که از جدول مخصوص استخراج می شود

(جدول در هیدرولوژی کاربردی صفحه 347 امده است)

 = tcزمان تمر کز بر حسب ساعت

 = Sپارامتری است که نشان دهنده ی نگهداشت آب در سطح حوضه منظور ذخیره آب در خاک است .

اشکال و فرآیند های ژئومورفیک : از مشخصه های فیزیو گرافیک حوضه هستندکه مستقیما در وقوع سیل و یا بطور غیر مستقیم در تشدید سیل دخالت دارند مثل :                                                                                    الف - آب های حاصل از ذوب شدن یخچال ها                                                                                            ب - شکستن یخ رودخانه ها                                                                                                                     ج - پدیده پرما فراست : یعنی سیل ناشی از یخبندان خاک هنگام ذوب شدن یا ریزش باران گرم ,آب نمی تواند در خاک نفوذ کند از این رو به صورت سیلاب در می آید.

د - سد های آتشفشانی: که مواد مذاب مسیر یک رود را می بندد و آب در پشت آن ذخیره می گردد.                      ه - شکستن لبه ی کراتر آتشفشانی : آب دریاچه کراتر سر ریز می شود و موجب بروز سیل می شود.                           B ) خصوصیات خاک شناسی و زمین شناسی  اهمیت نفوذ پذیری حوضه بویژه در مطالعات مربوط به سرعت افزایش دبی و ایجاد طغیان آب از یک سو و تغذیه آبدهی رودخانه ها توسط سفره های آب  زیر زمینی در فصول خشک از سوی دیگری مشخص می شود.

تشکیلات زمین شناسی غیر قابل نفوذ رژیم آبدهی طغیانی دارند (سیلابی هستند) همچنین موقعیت آب زیر زمینی و حریم تغذیه آن ها مورد بررسی قرار می گیرد میزان تبخیر تعرق ، میزان نفوذ ، ظرفیت نگهداری ، تلفات اولیه بارندگی ، ضریب جریان عواملی هستند که به شدت به نوع خاک و جنس زمین وابسته هستند.

C  )  وضعیت پوشش گیاهی حوضه

پوشش گیاهی بخصوص جنگل ها و مزارع زیر کشت ، سرعت جریان سطحی و ظرفیت نگهداری را تحت تاثیر قرار می دهند بهتر است درصد مساحت پوشش گیاهی محاسبه شود . اثر پوشش گیاهی روی جریان های سطحی نتایج ضد و نقیصی دارد. مثلا در مناطق خشک به علت افزایش تبخیر و جذب ذخایر رطوبتی موجود در خاک و سفره های آب مقدار جریان سطحی کاهش می یابد.

*در نواحی خشک که سال ها بارش نداشته زمین خشک است پس  با ریزش اولین باران  زمین خود را سیراب می کند در نهایت اگر بارش ادامه داشته باشد سیل  می شود و گرنه تا زمانیکه زمین سیراب نشده سیل نخواهد داشت.

مثال: در مناطق خشک به علت افزایش تبخیر و جذب ذخایر رطوبتی موجود در خاک و سفره های آب مقدار جریان سطحی کاهش می یابد . در نواحی مثل لار با اولین بارش زمستانه سیلاب نداریم اما بارش های بعدی سیل دارد.  جنگل باعث استهلاک سیلاب های متوسط و کم وسعت می شود و عملا در مقابل طغیان های شدید کم تاثیر است.

4. نقش انسان ((اثر عوامل آنتروپوژنیک در سیل خیزی))

آنتروپوژنیک: رشد و توسعه انسان ، صنعت و تکنولوژی

رشد جمعیت ، توسعه ی شهری وصنعتی شدن به تشدید سیلاب ها و افزایش آلودگی در قسمت پایاب ، کاهش جریان ها پایه و کاهش تغذیه سفره ی زیر زمینی می انجامد.

مهم ترین عوامل درون شهری وقوع سیل :

1-               افزایش سطح نفوذ ناپذیر بر اثر احداث سطوح روکش شده شهری: خیابان ، پیاده رو و....

2-               سیستم نامناسب جمع آوری و انتقال آب و فاضلاب شهری و نا کافی بودن ظرفیت آنها انسداد دهانه ی ورودی مجاری سیلاب رود ها تو سط زباله ها و نخاله ها

3-               تغییر مسیر روخانه (رژیم رودخانه)

4-               افزایش منابع حرارتی در رابطه با نیاز های جمعیت مانند گاز های گلخانه ای CO2 که موجب کاهش ضریب برف و افزایش ضریب باران شده است

5-               روستا ها و عملکرد اقتصادی اجتماعی آنها، تخریب مراتع، شیوه نادرست کشاورزی که موجب برهنه ماندن خاک و کاهش زبری خاک در برابر آب شده است.

6-               خسارت ناشی از سیل

1.خسارات و زیان های فیزیکی:مثل راها، برق، مخابرات

2.خسارات اقتصادی: ازکار افتادگی ماشین آلات یا به تعویق افتادن کارها

3.زیان های ناشی از صرف هزینه های اضطراری مانند هزینه پاک سازی، امداد رسانی

4. خسارات جانی مثل: مرگ و میر، جراحت و...

7- استراتژی ها کنترل سیل:

1.انجام مطالعات وتهیه نقشه های پهنه بندی سیل و تهیه و اجرای طرح های جامع سیلاب

2. مدیریت صحیح منابع آب در بالا دست حوزه و کنترل سیلاب

3. اجرای روش های غیر سازه ای، نهال کاری توسعه ی فضای سبز

4.گسترش سیستم هشدار دهنده سریع و تجهیزات اطلاع رسانی درحوضه های مشرف به مراکز شهری با استفاده از داده های ماهواره ای و سیستم GIS

تعداد باران سنج ها در یک شبکه باران سنجی:

موضوعی که در اثر مطالعات هیدرولوژیک به آن توجه میشود این است که برای تخمین بارندگی در یک حوضه یا یک منطقه چه تعداد ایستگاه باید در شبکه باران سنجی گنجانده شود

چنانچه تعداد کم باشد مسلما تخمین ما از بارندگی و برنامه ریزی جهت مطالعه بحران های سیلاب دقیق نخواهد بود و اگر  بیش از تعداد مورد نیاز باشد مخارج و هزینه اضافی در بر خواهد داشد برای تعیین ایستگاه مطلوب باران سنج در رابطه با دقت بارندگی از فرمول های زیر استفاده میشود

N=(

 

 

 

 

  متوسط بارندگی سالانه بر حسب میلیمتر

تعداد ایستگاه های موجود n

مقدار مقدار بارندگی سالانه در هر کدام از ایستگاه ها P

مجوع با رندگی سالا نه در ایستگاه های موجود

متوسط مجذورات بارندگی سالانه ایستگاه

انحراف از معیار S

ضریب تغییرات بارندگی منطقه برا اساس تعداد ایستگاه های موجود و داده های آماری CV

درصد اشتباه مجاز در تخمین میانگین بارندگی منطقهE

تعداد ایستگاه مورد نیازN

مثال:درحوضه ی آبریز یک رود خانه تعداد چهار ایستگاه اندازه گیری موجود است که متوسط بارندگی سالانه در این ایستگاه ها به ترتیب 800و620و400و540میلیمتر است اگر بخواهیم با حد اکثر 10% اشتباه مجاز میانگین بارندگی را در این حوضه تخمین بزنیم چه تعداد ایستگاه باید داشته باشیم و در غیر این صورت چند ایستگاه اضافی دیگر باید تاسیس شود؟                            

 

 

خشکی ( aridity ) با خشکسالی( drought     ) و کم آبی تفاوت دارد اما خشکسالی هم شرایط و اثرات خشکی وکم آبی را حادتر می کند  (خشکی aridity ) (خشک سالی drought  )                                                            خشکی درواقع همان خشکی آب وهواست .صحبت از نبود یا کمبود بارندگی بطور عمومی وحاکم بودن شرایط آب وهوایی خشک در آن منطقه در طول سالیان دراز می باشد .

خشکسالی  انحراف ازشرایط متوسط یا عادی در زمینه بارش ونیز آب را بیان می کند .در مناطقی که شرایط خشکی حاکم است یعنی آب وهوای خشک دارد پدیده خشکسالی بطور مکرر یا زیاد اتفاق می افتد بعبارت دیگر تعداد سالهای خشک یا کم بارش بیشتر از سالهای مرطوب با بارش بیش از شرایط معمول است . خشکسالی در مناطق مرطوب هم اتفاق می افتد ولی دفعات آن نسبت به سالهای مرطوب خیلی کمتر است . بنابراین خشکسالی یک شرایط مخصوص دایم یک منطقه نیست وامکان دارد در هر نوع اقلیم یا رژیم آب وهوای اتفاق بیافتد .         خشکی  : یا خشکی آب وهوا به شرایطی گفته میشود که میانگین بارش سالانه دراز مدت (مثلا سی ساله  )
 وآب قابل دسترس بطور دایم در منطقه ای کم باشد . معمولا مناطقی که مقدار بارش سالانه آنها کمتر از مقدار تبخیر و تعرق مطلق سالانه شان باشد دارای آب وهوای خشک بوده وشرایط خشکی بر آنجا حاکم است چنین مناطقی در تمام ماههای سال بارندگی ندارند . مناطق خشک از لحاظ مقدار بارش سالانه و توزیع آن وشدت تبخیر وتعرق به چهار ناحیه تقسیم میشوند . (دکتر کردوانی )

نیمه خشک

خشک

نیمه بیابانی

بیابانی

SEMARID

ARID

DESERT

SEMDESERT

250  -  500

100  -  250

50  -  100

…<50

 

بیابان آتاکاما در شیلی در ناحیه ای به نام پوتا 29 سال بارندگی اتفاق نیفتاده است. در بیابان لوت ایران که گرم ترین بیابان یا ناحیه در سطح کره ی زمین است یک ایستگاه هواشناسی وجود ندارد تا بتواند به طور دقیق وضعیت بارندگی آن را حساب کرد. ممکن است متوسط بارش آن خیلی کمتر از mm50 باشد و امکان دارد در سال ها بدون بارندگی باشد بنابراین مناطق خشک به ویژه نواحی بیابانی و نیمه بیابانی به طور طبیعی خشک سالی ها یا سال های خشک نیز به آن ها حاکم است. خشک سالی یک رویداد یا واقعه اقلیمی است که خصوصیات آن بستگی به مدت ، استمرار ، شدت و وسعت منطقه ی تحت تاثیر و تسلط آن دارد که میتواند کوتاه مدت (کمتر زیان بخش) و یا طویل المدت ، شدید و کشنده باشد.

 

 

 

 

تعریف انواع خشکسالی:

از دیدگاه هواشناسی : کمتر باریدن از میانگین بارش سالانه منطقه. مثلا متوسط بارش سالانه شیراز mm500 است، چنانچه بارش سالانه کمتر از این مقدار باشد شرایط خشکسالی و درغیر اینصورت  ترسالی حادث میشود. این تعریف نمی تواند استاندارد باشد چون معلوم نیست این بارش در تمام طول سال توزیع شده است یا در یک یا چند فصل یا در چند ماه . از نظر هواشناسی مهم بارش این مقدار و بارش ثبت شده در طول یک سال آبی است.

از دیدگاه اکولوژی و تعلیم شناسی کشاورزی:

نا کافی بودن رطوبت برای رشد کافی محصول .از آنجا که اکولوژیست ها با موجودات زنده (انسان,حیوان وگیاه)

سروکار دارند,خشک سالی یا خوش سالی (تر سالی)را نیز در رابطه با شرایط زندگی این موجودات در نظر می گیرند.در اقلیم شناسی کشاورزی موجود بودن رطوبت یا بارندگی کافی در تمام طول دوره رشد گیاه مهم است و در اقلیم شناسی کشاورزی شرایط مساعد اقلیم را در ارتباط با محصولات کشاورزی مورد مطالعه قرار می دهند .

در مناطقی که زراعت وابسته به ریزش های مستقیم جوی است مانند نواحی مرطوب و نیز نواحی نیمه خشک که زراعت دیمی رواج دارد , چنانچه بارندگی در تمام طول دوره رویش گیاه صورت نگیرد شرایط موقت خشکی هوا یا خشکسالی حاکم گشته است ، حتی اگر در آن منطقه و در آن سال دو برابر متوسط بارش سالانه ،بارندگی صورت گیرد. مثلا نیمه اول سال زراعی یا نیمه دوم آن بارندگی اتفاق نیفتد به زراعت لطمه وارد می کند و ممکن است امکان برداشت محصول از بین برود ، خشکسالی علت اصلی کاهش یا تغییرات سالانه محصولات کشاورزی در سراسر جهان است .

از دیدگاه مهندسی آب یا هیدرولوژیک:

تاثیرات دوره هایی از نقصان ریزش های جوی بر منابع آب های زیر زمینی یا سطحی مثل جریان رودخانه ها ،مخازن ، دریاچه ها و آب های زیرزمینی (دکتر کاویانی) .

تعریف دوم از دکتر کردوانی :در سال های خشک یا با وقوع خشکسالی علاوه بر مسئله مقدار و توزیع بارش، کمبود آب نیز مطرح شود خشکسالی هیدرولوژیک اتفاق افتاده است.

در مواردی که در طول یک سال آبی (مهرتا مهر)که در یک رودخانه جریان می یابد از مقدار متوسط آن در سال های گذشته کمتر باشد از دیدگاه هیدرولوژی ، خشکسالی هیدرولوژیک حاکم گذشته است، اگر از میانگین سال های گذشته بیشتر باشد خوش سالی یا تر سالی هیدرولوژیک اتفاق افتاده است .

حتی اگر آن مقدار آب در یک دوره کوتاه جریان داشته باشد .

 

بیلان آبی:

ترازنامه آبی تورک :تورک بر اساس تجربیات شخصی خود و نتایج حاصل از تجربیات دیگران فرمولی پیشنهاد کرد که میتوان به وسیله تبخیر و تعرق سالانه در یک حوضه آبریز نیاز آبی یک منطقه را براورده نمود و خشکسالی را طبق فرمول زیر تشخیص داد.

=Eتقریق و تعرق واقعی سالانه بر حسب mm

=Pبارش سالانه بر حسب mm

=Iعامل مربوط به دمای متوسط هوا است و برابر است با:

مثال : در یک حوضه آبریز در منطقه بستک هرمزگان متوسط دما 16.27 درجه سانتیگراد و میزان کل بارش 224.8 mm می باشد . ارتفاع آب جاری شده سالیانه را محاسبه نمایید .

ارتفاع آب جاری شده برابر است با :h=(P-E)                                                                      

 

 

 

 

بیلان آبی ترازنامه منفی می باشد یعنی منطقه مطالعاتی ما دارای بیلان منفی است و لازم است در کلیه ی طرح های  عمرانی و کشاورزی در امر تبخیر فکر های اساسی صورت گرفته تا این نعمت گران بها کمتر دچار اتلاف شود.

 

 

 محاسبه ضریب خشکی:

(از کتاب اصول هیدرولوژی کاربردی)

در زمینه طبقه بندی آب و هوا بخصوص در مناطق خشک بخصوص تلاش های زیادی به عمل آمده است ولی هیچ یک از طبقه بندی هارا نمی توان ایده آل دانست.فرمول های اقلیمی توابعی هستند ازدریا چند پارامتر هواشناختی که با جایگزینی در توابع اعدادی به نام ضرایب اقلیمی به دست آمده است و این ضرایب اساس طبقه بندی ها قرار می گیرند.

فرمول I   و ضرایب اقلیمی عبارت اند از: 1.کوپن   2.دومارتن    3.ایوانف    4.بارات     5.تورنث وایت  6.سیلیا نیلیوف

دو مارتن :

 دو مارتن بین دما و مقدار رطوبت رابطه ی تجربی زیر را پیدا کرد .

=I ضریب خشکی

=Pکل بارش سالانه mmمتوسط 30ساله

=Tمتوسط دمای سالانه بر حسب درجه سانتیگراد

شش نوع اقلیم بر این اساس توسط دو مارتن تعیین شد.

بسیار مرطوب

مرطوب

نیمه مرطوب

مدیترانه ای

نیمه خشک

خشک

اقلیم

...>35

28 – 34.9

24 – 27.9

20 – 23.9

10 – 19.9

<10...

I

 

مثال : برا ساس داده های آماری دما و بارش 43 ساله ی لارستان متوسط بارش سالانه 202.2mm  ، متوسط دما 23.2 است .

 

 

 

خشک  لارستان طبق تقسیم بندی اقلیمی دومارتن جز اقلیم خشک می باشد.

ایراد اول:

 توزیع زمانی بارش در این رابطه نادیده گرفته شده است به طوری که اگر تمام بارندگی سالانه در یک هفته ویا یک ماه و یا یک فصل نازل شود در این رابطه تفاوتی نخواهد داشت پس نمی تواند استاندارد باشد.

ایراد دوم:

در این رابطه اگر مخرج کسر صفر شود حاصل کسربه علت بی نهایت میل خواهد کرد که در این مورد برای درجات زیر صفر این فرمول دارای محدودیت است.

 

 

 

 

این فرمول تا به حال در کتب فارسی زبان نوشته نشده است .

جلسه 25/1/90

بیابان زایی (desertification) : 

کاهش تولید و فعالیتهای بیولوژیک انسان و حیوان و گیاه .به عبارت دیگر هر کجا فعالیت موجودات زنده و سطح تولید رو به کاهش رود بیابان زایی در حال اتفاق افتادن است بیابان زایی یا نابودی پوشش گیاهی و کاهش تولید آن در مناطق خشک اتفاق می افتد.یعنی مناطقی که متوسط بارش سالانه ی آن 50میلی متر کمتر است و میزان تبخیر و تعرق سالانه ی آن بیش از مقدار متوسط بارش سالانه آن منطقه می باشد.

در مناطق مرطوب شرایط اقلیمی حساس و شکننده نیست و موجب کاهش تولید و نابودی پوشش گیاهی نمی شود.

 

تعیین عوامل اصلی و فرعی در بیابان زایی :

1:عوامل محیطی

2:عوامل انسانی:

 

1:عوامل محیطی(طبیعی):

1.1:آب و هوا و اقلیم - مقدار بارندگی – کاهش بارش سالانه

2.1:مقدار بارندگی (کمیت بارش یعنی شدت و کاهش بارش)

3.1:دوره خشک سالی

4.1:ژئومورفولوژی -  شیب زمین - جنس خاک (ژئولوژی) – توپوگرافی

5.1:کمیت و کیفیت منابع آب و خاک  - آب – شوری خاک – خاک – بافت خاک – ساختمان خاک

6.1:حمله ی آفات و امراض بر گیاهان طبیعی

7.1:آتش سوزی (از عوامل انسانی)

 

 

2: عوامل انسانی:

1-2-تخریب منابع گیاهی

1-بوته کنی-جهت سوخت،چرای دام،گیاهان دارویی و صنعتی.

2-چرای مفرط.

3-مدیریت غلط تناسب الگوهای زراعی و احیای پوشش گیاهی با شرایط منطقه.

2-2- تخریب منابع اراضی وخاک:

1-شخم غلط

2-آیش بلند مدت

3-تبدیل غلط جنگل و مرتع به کشاورزی

2-3-تخریب منابع آب:

1-پمپاژ وافت سفره آب زیرزمینی

2-سیمای غلط آبیاری (غرقآبی)

3-کاهش سطح ایستآبی

2-4-آتش سوزی از عوامل طبیعی

2-5-عملیات و بهره برداری و حوادث ، مثل جنگ مناطق نفت خیز

انواع بیابان زایی از نظر شدت:

1-بیابان زایی آرام

2-بیابان زایی کم

3-بیابان زایی متوسط

4-بیابان زایی زیاد

5-بیابان زایی شدید

مکانیسم بیابان زایی:بیابان زایی به دو صورت است

1-بر اثر فرسایش بادی-هو موس در فرسایش بادی نقش اساسی دارد.

2-بر اساس فرسایش آبی-غیر قابل نفوذ شدن خاک

مکانیسم بیابان زایی بر اثر فرسایش بادی:

با تنگ تر شدن پوشش گیاهی و سر انجام نابود شدن آن هوموس هم کاهش می یابد.هوموس ماده چسبندگی ذرات خاک و از بین می رود و خاک برای فرسایش آماده می شود.با شروع فرسایش خاک توسط باد،سطح زمین گسسته شده بر اثر فرسایش،ودر دور شدن ذرات چاله چاله می شود.در این مرحله شرایط برای زندگی گیاهان دائمی احتمالن غیر ممکن می شود و آب...

مکانیسم بیابان زایی بر اثر فرسایش آبی:

با کم شدن پوشش گیاهی خاک به هر طریق،چرای دام ،خشک سالی،توسط انسان،با رانمای درشت و رگباری به شدت با سطوح فاقد گیاه برخورد می کند که موجب پرشدن منافذ خاک،توسط ذرات ریز خاک موجب مسدود شدن آن ها می شود.سطحی از زمین که به این طریق سفت می شود میزان نفوذ آب را درخاک کاهش می دهد،درنتیجه روانآب جاری می شود که با گذشت زمان بیشتر می شود و سبب فرسایش آبی خاک به درجات مختلف سطحی، ورقه ای شیار و خندقی می شود بویش در سطوحی از زمین که دارای شیب بیشتر و خاک سست ترند.

عدم نفوذ آب و نیز فرسایش خاک سبب افزایش خشکی خاک و نامساعد تر شدن شرایط برای استقرار و زندگی گیاهان  تنگ و باقی مانده شد و با کاهش تولیدی گیاهی فرسایش شدید تر شده و به این طریق بیابان زایی اتفاق

 می افتد.

عوارض بیابان زایی:

1-               آلبیدو زمین بیشتر می شود که منجر به کمتر شدن میزان جذب تشعشع خورشیدی می شود این نیز سبب

 فرو نشینی هوا یعنی جلو گیری از بارندگی در آن منطقه می شود.

2- آفزایش دمای خاک که به موجودات زنده آن نیز زیان وارد می آورد،سطح تبخیر هم بالا می برد،چون گیاهان باقی مانده هم در مقابل گرمای شدید از یست می رهند به کلی از بین می رود.

3                  - با گرمتر شدن خاک بر اثر دریافت نور خورشید در طول روز میکروکلیمای  آن محل گرمرتر و اختلاف دما در آن منطقه بیشتر می شود.

4                  -  موارد زیر دانه معدنی خاک مانند:رس،لای در اثر فرسایش روفته شده و از آنجا دور می شود،ومواد آلی خاک نیراکسید می شود و خاصیت چسبندگی خود را از دست می دهد.

5                  -  قابلیت نفوذ آب در زمین یا قابلیت ظرفیت ذخیره آب در خاک کاهش می یابد. مانند خشک ماندن خاک ، عدم نفوذ آب و عدم تغذیه آب زیر زمینی ، که سبب تغییر در میکروکلیمای  محل و بیلان آب و رژیم رطوبتیو حرارتی خاک میشود وقادرند شرایط زندگی جانوران و حیوانات منطقه را بدتر کنند و به فرایند غیر قابل برگشت منجر میشوند.

6                  –  کویرزایی : عرصه های پوشیده از نمک یا نمکزارکه غالبن رسی هستند.  

 کویری شدن خاک : یعنی متمرکز شدن املاح درسطح یا نزدیک شدن در سطح زمین در شرایطی که میزان تبخیر و تعرق مطلق سالانه بیشتر از متوسط بارش سالانه آن منطقه باشد بوجود می آید.در این منطقه بدلیل متمرکز شدن نمک قابل رویش برای گیاهان زراعی نیستند . جو،پسته،خرما،یونجه و گیاهان مقاوم به املاح زیاد نمی توانند برویند و محصول دهند اما ممکن است گیاهان غیر زراعی مقاوم به شوری و قلیایی مانند گز، خار، نی و غیره در آن برویند که در آن شرایط کویر های گیاه دار با مراتع کویری به وجود می آیند.

 درخت گز هم شوری خاک را می گیرد و خاک را اصلاح می کند و هم خودش می تواند تولید نمک و شوری برای خاک بکند . با ریزش برگ ها اگر مقدار املاح خاک از یک حدی تجاوز کند (املاح محلول خاک از3 درصد وهدایت الکتریکی مخصوص آن از 53میلی موس بر CM)دیگر هیچ گیاهی قادر به روییدن در آن زمین نخواهد بود در این صورت کویر های واقعی یا فاقد گیاه ولی دارای قشر های نمکی متفاوتی به وجود می آورد . در مناطق مرطوب کشور از گرگان تا آستارا نمی تواند کویر داشته باشد اما درمناطق خشک کشور یعنی در مناطق نیمه خشک ، خشک ، بیابانی و نیمه بیابانی کویر و نمکزار وجود دارد در قسمتی از بیابان لوت کویر یا نمکزار وجود دارد که بیشتر بر اثر جاری شدن رود شور بیرجند به آن جا به وجود می آید.

 

 

شرایط ایجاد کویر: به دو دسته تقسیم می شوند :

عوامل طبیعی:

اول ، کویر اقلیم خشک است ، تبخیر و تعرق بالقوه بیشتر از بارش باشد مناطق مرطوب کویری نمی شوند .

دوم ، منطقه خشک باشد و سطح آب زیر زمینی شور، بالاتر باشد ، نه هر آب زیرزمینی شور بلکه حداکثر 2 تا 3 متری که نیروی کاپیلارتیه (لوله موئینگی)رتبه بر آن موثرباشد و آن را بالا ببرد.

سوم ، منطقه خشک و نیمه خشک،بیابانی و نیمه بیابانی که آب شور در آن جاری باشد.مثل رود شوری که از گنبد های نمکی عبور می کند.

چهارم ، جنس خود زمین شور باشد یا باقی مانده دریا یا دریاچه شور مثل کویر مر کزی ایران

عوامل انسانی : آبیاری با آب شور،ابیاری با آب شور اول خاک را شور می کند و بعد کویر درست می شود.         دوم دادن کود حیوانی شور به زمین.                                                                                             سوم آتش زدن محصولات کشاورزی                                                                                             چهارم دادن کود شیمیایی شور به زمین

بیابان زدایی :

بیابان زدایی برای از بین بردن بیابان به کار می رود-نقش گیاه در بیابان زدایی:گیاه با دو اندام خود باعث می شود که خاک فرسایش نیابد.اندام بیرون به صورت باز شکن عمل می کنند.دوم اندام درونی مانن ریشه از طریق ایجاد هوموس که خاک را نگه می دارد و آنرا تثبیت می کند و مانع فرسایش می شود.

گیاه با دو عمل مانع تمرکزنمک در سطح می شود: اول با ریشه نمک را در حجم گسترده بیشتری پخش می کند.

دوم با اندام خود نمک خاک را جذب و بیرون می دهد مثل گز و یونجه که برای شیرین کردن بیولوژیک خاک استفاده   می شود.

در بیابان زدایی گیاه باعث تثبیت خاک و مانع از فرسایش می شود ولی در کویر زدایی مانع از بالا آمدن و تمرکز نمک در سطح می شود پس بنابراین در بیابان اگر پوشش گیاهی از بین برود خاک فرسایش می یابد ولی درکویر با از بین رفتن گیاه نمک در سطح متمرکز می شود.

یخبندان: به طور کلی یخبندان به شرایطی اطلاق می شودکه در آن هوا در ارتفاع 2/1متری از سطح زمین به صفر یا به زیر صفر درجه سانتی گراد می رسد .یخبندان مرحله انجماد آب است در این حالت به هنگام کاهش دمای هوا تا     نقطه ی انجماد   پوششی از یخ روی سطوح باز تشکیل می شود.پروتوپلاسم گیاهان زنده فقط در یک دامنه ی محدود از دما قادر به ادمه ی فعالیت های خود می باشند اگر دما به حدود نقطه انجماد برسد هیچ گونه رشد گیاهی که از لحاظ کشاورزی حائز اهمیت باشد صورت نمی پذیرد.(اگر گیاهان با سرما سازگاری نداشته باشند اگر دما به صفر نرسد هم خشک می شود)

  بسیاری از گیاهان مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر ممکن است در دمای 5 درجه سانتی گراد خشک شده اند خسارت حاصله ازپایین بودن دما در شرایط عدم یخبندان را ((صدمه سرما))می گویند که در مقابل صدمه یخبندان قرار گرفته است گیاهانی که در معرض خطر صدمه سرما قرار گرفته باشند با اولین یخبندان از بین می روند ازطرفی دیگر بیشتر گیاهان سردسیر ممکن است در دما های پایین بدون اینکه صدمه ببینند منجمد شوند. هرچه اندازه سلول در گیاهان بزرگتر باشد احتمال خسارت یخبندان زیادتر خواهد بود.((ازخطر یخبندان از کار افتادن ویخ بستن موتور هواپیما می باشد))حتی در مورد یک گیاه معین دمایی که باعث از بین رفتن آن می شود بسته به چگونگی تغییرات حرارت،فصل،وضعیت فیزیولوژ یک گیاه و غیره متفاوت خواهد بود.اگر یخبندان سریع باشد گیاه ممکن است در دمایی بالا تر از زمانیکه یخبندان تدریجی صورت گرفته باشد از بین برود. در یک دمای یکسان خسارت وارده به گیاه از یک یخبندان ممتد ممکن است بیش از خسارت حاصله از دوره های متعدد کوتاه مدت باشد. یخبندان مانند دیگر مخاطرات اقلیمی از جمله سیلاب و طوفان یک آفت اقلیمی است. اثر یخبندان برجاده ها و وسیله نقلیه هم قابل توجه است کشاورزان تلاش می کنند محصولاتی تولید کنند که با آخرین یخبندان کشنده رویش بهار و نخستین یخبندان کشنده پاییزی سازگاری  داشته باشند.

انواع یخبندان:

1-یخبندان تشعشعی                                2- یخبندان بادی

یخبندان تشعشعی در شب های صاف و بدون باد زمانی که تشعشع ساطع شده زیاد باشد حادث می شود در چنین شرایطی دمای هوا در لایه هوا نازک سطح زمین با افزایش ارتفاع تدریجن افزایش می یابد.

یخبندان بادی: یخبندان بادی در هر زمانی از روز یا شب که سرعت باد بیش از 4مایل در ساعت باشد هوای خنک را از مناطق سرد وارد سازد بدون توجه به وضع آسمان حادث می شود.

اگر چه یخبندان یکی از عوامل جوی است و به عنوان بحران اقلیمی محسوب می شود.کنترل وقوع آن از دسترس انسان خارج است.اما دانش انسان راهکار های را ارائه نموده است. اگر دمای محیط حداقل تا منفی سه درجه ی سانتی گراد باشد، با استفاده از روش های فیزیکی از سرما زدگی گیاهان می توان جلو گیری کرد. اغلب بیماری گیاهان توسط عوامل زنده به وجود می آید. اما یکی از بیماری های گیاهان که از طریق عوامل غیر زنده ایجاد می شود سرما زدگی آن ها است.

ذرات یخ معمولا در دمای صفر درجه تشکیل می شود ولی ذرات یخی که در دمای صفر درجه بر روی سطح گیاهان تشکیل می شود قادر به نفوذ واخلال در بافت های گیاه نمی شود زیرا سلول های گیاهان دارای نمک های محلول می باشند و نقطه ی انجماد این بافت های گیاهی کمتر از صفر درجه می باشند به همین دلیل حرارتی دمای پایین در اکثر گیاهان با توجه به مقاومتشان متفاوت بوده و کمتر از صفر می باشد.

راه های مقابله و راهکار های محافظت در برابر یخ بندان

1-               استفاده از وسایل گرم کننده مانند بخاری : برای مبارزه با یخبندان نوع تشعشعی  که تنها در طول شب اتفاق می افتد و تداوم شبانه روزی ندارد به کار می رود و در باغ های میوه از آن استفاده شده است برای انجام این کار عوامل اقتصادی نیز باید مد نظرداشت زیرا تنها هدف گرم کردن نیست بلکه باید توجه داشت که این گرم کردن مقروم به صرفه است . این روش به وسیله ی سوخت دیزلی و اغلب 40تا75 پیت در4/0 هکتار نیاز دارد                                          منبع : مبانی آب وهوا شناسی کابردی – دکتر علی محمد خورشید دوست

2-                                  استفاده از ماشین های ثابت مولد بار یا استفاده از هلی کوپتر :

استفاده از این روش به منظور مخلوط کردن نزدیک ترین زائه هوای گرم با هوای سرد روی زمین هم زمان با رخداد پدیده ی اینورژن  می باشد بالگرد ها به میزان 7/1 تا 5/4، درجه ی سانتی گراد بر دمای می افزاید بادبزن های برقی نیز مقدار زیادی برق نیاز دارند و مقرون به صرفه نیست ولی بدون آلودگی می باشد.

3-                                  استفاده از سوخت جامد:

این روش شامل کک های نفتی یا موم های جامد است که بر خلاف سوخت های مایع که نمی توان آن ها را زیر درختان قرار داد این سوخت ها را می توان زیر در درختان قرار داده به علاوه جا به جا کردن آنها آسان است.

4-                                  استفاده از تولید مه مصنوعی با ایجاد ابر های دود و گرد و غبار:این روش به منظور پوشش انعکاس در بالای محطول به منظور کاهش اتلاف تشعشعات از زمین به کار می رود و به ندرت مورد استفاده است. به دلیل ایجاد خطری که برای جاده و رانندگان می کند و در منطق پرجمعیت نز منشا اعتراضات مردم است و مقرون به صرفه نمی باشد.

5- روش حفاظت به وسیله ی پوشش :درختچه ها را توسط پوشش از شاخه و برگ درختان نخل می پوشانند یا تنهی درختان حساس و جوان با خاک متراکم می پوشانند یا از کلاهک های مخروطی شکل پلاستیکی استفاده  می شود (در شب) و در روز برمی دارند وی پوشاندن کاه و حصیر برای حفاظت لایه ی فوقانی از دمای پایین تر است یا اسفنج های آغشته به پروتئین به عنوان عایق در اراضی جمعیتی استفاده می شود.

6- غرقاب کردن و آب پاشی بارانی: با افزایش هدایت حرارتی و ظرفیت حرارتی خاک و نیز ازاد نمودن حرارت نهایی آب و هنگام یخ زدن آب از سرد زیاد سطح زمین جلوگیری می کند.

7- شن پاشی: تولید کنندگان بزرگ کشاورزی در آمریکا هر چند سال یک بار لایه ی نازک شن در سطح زمین می ریزند یک سطح شنی به آسانی گرم شده و به اهستگی نیز در اثر تشعشع سرد میشود. شن همچنین به علت کمبود میزان آب مقدار تبخیر را به حداقل می رساند با شن پاشی می توان درجه حرارت خاک لوم و رسی را تا چند درجه حرارت و خاک های آلی را حتی بیش از آن افزایش دهد و خطرات سرما را کاهش داد.

8- باد شکن ها: جریان هوای سرد ار از بین برده و کاهش میدهد و نیز به عنوام پوششی از در معرض آسمان قرار گرفتن مزرعه در شب جلوگیری کرده و از این راه گیاه را در برابر سرما محافظت می کنند.

یخبندان سطح فرودگاه:

در زمستان سطح فرودگاه یخ بسته خواهد شد که از مشکلات اقلیمی عرض های ج بالاتر است. اگر این اتفاق افتاد چه باید کرد:

یکی از راهکار ها استفاده از پودر نقره ویدید نقره است که برای باربری ابر ها استفاده می شود ولی در این مورد هم کاربرد دارد.

یخبندان سطح فرودگاه: یکی از بحران های اقلیمی یخ بستن سطوح فرودگاه ها و ایجاد مه رقیق می باشد که مانع پرواز هواپیمی می شود برای این کار از یک محلول شیمییایی به عنوان برمور نقره و پودر نقره استفاده میکنند این ماده به سطح یخ زده ی فرودگاه پاشیده و موجب ذوب شدن یخ می شود ویا چنان چه مه غلیظ سطوح فوقانی فرودگاه را فرا گرفته باشد با پاشیدن این مواد شیمییایی این مه ها را تبدیل به باران کرده و در سطح فرودگاه ریزش میکند.

بحران سوم اقلیمی در زمینه یخبندان یخ زدن موتور هواپیما در ارتفاعات بالای جو می باشد اگر چه با استاده از تجهیزات خود هواپیما می توان از یخ بستن خود موتور جلوگیری کرد یا هم در صورتی که دما بیش از حد سرد باشد احتمال یخ بستن موتور هواپیما وجود دارد که منجر به سقوط هواپیما می شود مانند هواپیمای اورومیه در سال 1389

بحران آب ((به عنوان یک بحران اقلیمی))

بحران آب در جهان به 4 دسته تقسیم می شود:

1) کمبود آب شیرین:

چهل درصد مردم جهان با خشکسالی جدی ادواری روبرو هستند

2) تجمع بیش از حد آب در بعضی مناطق:

در هندوستان 90 درصد بارندگی سالانه در فصل بادهای موسمی صورت می گیرد. سیلاب وغرقاب شدن زمین های کشاورزی وآب بردکی زمین های حاصلخیز کشاورزی به دنبال دارد و باعث تهی شدن خاک از مواد غذایی می شود.

3) آلودگی آب: آلودگی آب شامل فاضلاب شهری ، صنعتی و کشاورزی است.

4) بالا آمدن سطح آب دریا ها :  بالا آمدن آب دریا ها به علت گرم شدن تدریج کره زمین اتفاق می افتد- نیمی از جمعیت جهان در مناطق ساحلی هستند که در معرض خطرند- غرقابد شدن مزارع و شهرها ، شور شدن آب زیر زمینی ، مخزن و کارخانه جات حاوی مواد شیمیایی به زیر آب میروند و نابود شدن تالاب های ماهیگیری همچنین خراب شدن تأسیسات بندری و سازه های دریایی و اسکله می باشد.

از نظر سیاسی دسترسی به آب های آزاد و بین المللی برای کشور از نظر ژئوپلیتکی موقعیت ممتاز محسوب می شود این موضوع نقش مهمی در سیاست خارجی آن کشور دارد.

از دیدگاه اقتصادی نیز وجود رودخانه های پر آب در یک کشور بزرگترین سهم را در رونق کشاورزی و تولید برق در آن کشور دارد.

بحران آب از دو منظر بررسی می شود : 1- بحران کمبود منابع آب    2- آلودگی منابع آب

رقابت برای منابع آب چندین مشکل را نیز موجب خواهد شد.

توزیع آب در سراسر منطقه طبقه بندی جدیدی از کشور های غنی و فقیر ایجاد خواهد کرد در این میان دولت های دارای ذخایر آبی غنی در اغلب منطقه خاورمیانه اهرم های اعمال فشار بیشتری برای زیر فشار گذاشتن همسایگان نیازمند خود خواهد داشت که در این مسئله به شدت بر توازن قدرت منطقه ای اثر گذار بوده و منطقه را رو به بی ثباتی پیش خواهد برد . مسئله دوم اینکه کشور های مزبور احتمالا درگیر جنگی مستقیم بر سر کنترل یا تقسیم و تحصیص آب خواهند شد. مسئله سوم اینکه در شبه جزیره عربستان به این حقیقت مربوط می شود که دسترسی به فناوری جدید به منظور کوشش جهت اکتشاف منابع طبیعی و توسعه منابع جایگزین آب حیاتی است. کمبود شدید آب می تواند از طریق توسعه پروژه های مشترک همچون کانال ها ، خطوط لوله آب و ایجاد کارخانه های هسته ای تصفیه آب در مناطق اصلی در مناطق اصلی جبران شود اما اتکای فزاینده به فناوری بالا که متضمن سرمایه گذاری های سرمایه بر می باشد آسیب پذیری منطقه را در برابر خسارت ناشی از یک جنگ ویرانگر افزایش خواهد داد نگرانی مقامات عربستان و اغلب امیر نشینان عرب از این جهت است که ممکن است تاسسیات آب شیرین کن این کشور ها هدف حملات خصمانه دشمن قرار گیرد.

جنگ ها در قرن 21 برای بدست آوردن نفت  وزمین نخواهد بود بلکه جنگ بر سر بدست آوردن منابع آب است. مثل جنگ هند پاکستان بر سر رود ایندوس یا چین و نپال  وهند  وبنگلادش برای رود هایی که از هیمالیا سرچشمه می گیرد در حال حاضر در حال جنگ هستند یا ازبکستان ، قزاقستان و قرقیزستان و ترکمنستان بر سر آودریا و سیردریا ردحال جنگ هستند یا آرژانتین و اروگوئه برسر رودخانه پلات یا آمریکا و مکزیک برسر رودخانه ی کلروادو و ریوکرانده یا عراق  وسوریه در حال جنگ هستند. طی قرن گذشته 7 مناقشه کوچک برسر آب ثبت شده است بر اساس طرح توسعه سازمان ملل تقریبا از هر 3 نفر در جهان یک نفر در کشور های زندگی خواهند کرد که با مناقشه بر سر منابع آب روبه رو است.

مثال : هیرمند در شرق ایران ، ارس در شمال غرب ایران و اروند رود در جنوب از اصلی ترین رود خانه های مرزی ایران هستند که مناقشه های در خصوص آن ها  وکشورهای همسایه وجود دارد.

منبع: دانشمند معاصر امریکایی: مایکل - تی – کلارک مجله جغرافیایی نوین مناظعه.

 چالش های قرن 21: را به چهار موضوع تقسیم بندی کرده اند: 1- پایداری  2- سلامت  3- کاهش آسیب پذیری  4- لذت زندگی  چالش ها را رتبه بندی کرده اند: 1- ایجاد امکان دسترسی به انرژی خورشیدی

2- ایجاد امکان دسترسی به آب بهداشتی در سراسر جهان 3- پیشگیری از ترروسیت هسته ای

بحران تغییر اقلیمی:

تغیر اقلیم از زمانی که مسئله گرمایش زمین و مقوله تغییر اقلیم پیش آمده تا حال حاضر این بحث با فراز و نشیب بسیاری روبه رو بوده است اما اکنون با گذشت چند سال دیگربحث ها از سوی اینکه تغییر اقلیم صورت گرفته یا خیر به سمت                    از عواقب و نتایج آن در قسمتهای مختلف زمین و روشهای جلوگیری از آن سوق پیدا کرده است.

بروز بارشهای خارج از قاعده ، بروز خشکی های خارج از قاعده و یا تکرار وقایع اقلیمی که در گذشته نادر بوده اند و تغییر در دوره بازگشت آنها دیده میشوند.گرم شدن کلی کره زمین اکنون دیگر جایی را برای شک نگذاشته و روندی است که به سادگی قابل اندازه گیری بوده و مورد توافق است. عوامل بروز گرمایش زمین نیز عمدتن شناخته شده و موضوعات آن کمتر مورد جدل است اما آنچه موجد جدل اصلی است  تبدیل بحران اقلیمی به یک بحران سیاسی است و آن عدم پذیرش مسئولیت جهانی است .

برخی از بزرگترین آلوده کنندگان محیط زیست و عاملان گرمایش جهانی هنوز از امضای قراردهای مقابله با این موضوع طفره میروند. وحتی قسمتهای دیگری از جهان اقتصادهایی هستند که تازه حرکت خود را با شتاب به سمت مسیری اغاز کرده اند که جهان سرمایه داری چندین دهه پیش شروع کرده و موجب تخریب محیط زیست میشود. برای نمونه کشور چین با رشدی قابل توجه در اقتصاد بزرگ خود و با چنین جمعیت عظیمی میتواند مخاطره ای بزرگ و عمده برای محیط زیست جهانی ایجاد کند و یک بحران اقلیمی را بسازدو بسیاری ازکشورهای دیگر در حال رشد نیز در تصمیم گیری برای الگوی برخورد با محیط زیست با چنین موضوعی روبرو هستند.

با سود کلانی که شرکتهای بزرگ نفتی در حال حاضر میبرند و شرکتهایی که عمدتن منافع این تجارت پر سود را نصیب خود میسازند هنوز بقدر کافی مجال کار به علاقمندان  انرژی های سالم نمیدهند. اقتصاد سرمایه داری با محوریت قراردادن سود برای صاحبان سرمایه تا آنجایی که مباحث مخاطرات محیط زیست و مقوله گرمایش جهانی با سود انها در تضاد نباشد مخالفتی با آن ندارندد اما  انجا که احساس شود منافعش در معرض خطر قرار میگیرد همه چیز را زیر سوال میبرد.

راهکار بحران  سیاسی  تغییر اقلیم: آگاهی رسانی به تصمیم گیران وبرنامه ریزان کشورها تا تک تک اقشار جامعه

از بین رفتن فقر مادی و فقر اطلاعاتی در قرن بیست ویک جامعه بشری را به هم نزدیک میکند و چالشهای قرن اخیر را به فرصتهایی برای زندگی بهتر جامعه جهانی میکند

جلسه آخر1/2/90

آئروسلها به ذراتی اطلاق می شوند که بصورت پراکنده  ، جامد یا مایع در واسطه گازی قرار گرفته باشند مثل مه دود ، دود سیگار ، دود اتومبیل ، گرد و خاک. بعضی مواقع بصورت ذرات قابل زیست یا زنده نظیر باکتری ها ، جلبک ها ، کپک ها ، اسپور ها (هاگ ها) هستند و بصورت ذرات غیر قابل زیست (غیر زنده) شامل موادی از مانند فلزات ، گرد و غبار و نمک های دریایی طبقه بندی می شوند.

منابع طبیعی: که مستقیما ذرات معلق وارد اتمسفر می شوند عبارتند از نمک دریا ، پراکنده شدن گرد و غبار ، فعالیت آتش فشانی ، آتش سوزی ها در جنگل .6/88 درصد

منابع مصنوعی: ذرات معلق شامل سولفات ها ، نیترات ها و واکنش های فتوشمیایی هیدرو کربن ها. 4/11 درصد

در عرض های میانی و درمنطقه ای که کشور ما قرار گرفته است بیشترین اندازه بارش در زمستان رخ میدهد در نزدیکی عرض جغرافیایی 5/23 درجه یک پر فشار نیمه دایمی این مدار در بر می گیرد این چرخند باعث جریان های نیمه دایمی از تراز های بالای جو به سمت زمین می گردد از این رو در بیشتر اوقات ابری در آسمان شکل نگرفته و آسمانی صاف در کشور ها و به وسژه جنوب ایران دیده می شود.

منشأ گرد وغبار: منظور چگونه تشکیل شدن آن هاست ترکیب گرد و غبار در واع ترکیب همان جسم اصلی است که ازان تولید شده و ممکن است دارای منشأ معدنی باشد یا حاصل از شکستن و تجزیه یافتن سنگ ها و صخره ها باشد و یا ممکن است منشأ آلی داشته باشد مانند : گرد و غبار حاصل از گندم ، آرد ، پشم حیوانات یا منشأ شیمیایی داشته باشد مانند: گرد وغبار از ترکیبات مواد شیمیایی در صنعت مثل کرومات ها ، بی کربنات ها ، بیکرومات ها ایندرید آرسینوم و حشره کش ها.

گرد و غبار از کجا می تواند شروع شود؟خشک شدن زمین ها ، نداشتن پوشش گیاهی

منشأء گرد وغبار: با خشک شدن منطقه و کاهش رطوبتی که از طرف مختلف مانند بارش شوند اثر خود را به صورت وزش باد نمایان می سازد. وزش باد شدید در مناطق بیابانی باعث ساییده شدن ذرات درشت شن وماسه شده آن ها به ذرات ریزتر می شکند و این ذرات با کمترین سرعت باد به هوا بلند شده در هوا معلق می مانند.

اندازه ذرات معلق: برحسب میکرومتر بیان می شود که این واحد یک میلیونم متر است دامنه تغیرات ذرات بین 0002/0 میکرومتر تا  5000%2

[ یکشنبه یازدهم اردیبهشت 1390 ] [ 17:10 ] [ عباس صحراگرد ]

به نام خدا

در گردش علمی دانشجویان رشته اقلیم شناسی دانشگاه آزاد لارستان که بنا به پیشنهاد جناب آقای دکتر ثروتی استاد درس ژئومورفولوژی و با همت جناب آقای دکتر انصاری رئیس گروه جغرافیا و در معیت جناب آقای دکتر عفیفی یکی دیگر از اساتید این دانشگاه در جزیره هرمز و سد میناب انجام پذیرفت  دانشجویان با پدیده ها و اشکال متفاوت زمین شناسی آشنا شده از نزدیک به رویت آنها پرداختند.تصاویر زیبای زیر بخش کوچکی از این گردش را به تصویر کشیده اند.

[ جمعه بیست و دوم بهمن 1389 ] [ 10:20 ] [ عباس صحراگرد ]
يک روز آفتابي، خرگوشي خارج از لانه خود به جديت هرچه تمام در حال تايپ بود. در همين حين، يک روباه او را ديد.

روباه: خرگوش داري چيکار مي کني؟

خرگوش: دارم پايان نامه مي نويسم..

روباه: جالبه، حالا موضوع پايان نامت چي هست؟

خرگوش: من در مورد ايکه يک خرگوش چطور مي تونه يک روباه رو بخوره، دارم مطلب مي نويسم.

روباه: احمقانه است، هر کسي مي دونه که خرگوش ها، روباه نمي خورند.

خرگوش: مطمئن باش که مي تونند، من مي تونم اين رو بهت ثابت کنم، دنبال من بيا.

خرگوش و روباه با هم داخل لانه خرگوش شدند و بعد از مدتي خرگوش به تنهايي از لانه خارج شد و بشدت به نوشتن خود ادامه داد.

در همين حال، گرگي از آنجا رد مي شد.

گرگ: خرگوش اين چيه داري مي نويسي؟

خرگوش: من دارم روي پايان نامم که يک خرگوش چطور مي تونه يک گرگ رو بخوره، کار مي کنم.

گرگ: تو که تصميم نداري اين مزخرفات رو چاپ کني؟

خرگوش: مساله اي نيست، مي خواهي بهت ثابت کنم؟

بعد گرگ و خرگوش وارد لانه خرگوش شدند.

خرگوش پس از مدتي به تنهايي برگشت و به کار خود ادامه داد.

در لانه خرگوش، در يک گوشه موها و استخوان هاي روباه و در گوشه اي ديگر موها و استخوان هاي گرگ ريخته بود.

در گوشه ديگر لانه، شير قوي هيکلي در حال تميز کردن دهان خود بود.ـ

 

نتيجه

هيچ مهم نيست که موضوع پايان نامه شما چه باشد

هيچ مهم نيست که شما اطلاعات بدرد بخوري در مورد پايان نامه تان داشته باشيد

آن چيزي که مهم است اين است که استاد راهنماي شما کيست؟!!!!

[ شنبه سی ام مرداد 1389 ] [ 5:58 ] [ عباس صحراگرد ]

 

***فصل اول***

اصول و مبانی جغرافیای جمعیت

جغرافیای جمعیت یکی از شاخه های جدید جغرافیاست که از سال 1935 با تلاش  تراورتا و عده ای از جغرافی دانان شکل گرفت و در آن بین انسان و محیط زیست ارتباطی منطقی را به وجود آورد .آنها سعی می کنند مطالب و مسایل مختلف جغرافیایی را با پارامتر های جمعیتی مثل سن ،جنس ،مهاجرت  و عواملی که در رشد جمعیت موثر است و همچنین  توزیع جمعیت و علل پراکنش  آن را مورد تجزیه وتحلیل قرار دهند.

تصور دانشمندان جغرافیای جمعیت شرق که متاثر از مکتب مارکسیستی است بسیار وسیعتر از آنست که در غرب دیده می شود. به اعتقاد جغرافی دانان شرق جنبه های تولیدی جمعیت مهمترین امر در پراکندگی جمعیت ، ساختمان و حرکات جمعیت می باشد. به عبارت دیگر جغرافیای جمعیت را در چارچوب جغرافیای اقتصادی مورد توجه قرار می دهند.

جغرافیدانان قدیمی توجه خاصی به محیط طبیعی و بویژه رابطه آن با انسان مبذول می داشتند.

نظریه تراورتا: تعداد ، تراکم و کیفیات جمعیت زمینه اساسی کلیه مطالعات جغرافیایی را تشکیل می دهند و جمعیت نقطه عطفی است که از آن طریق سایر عناصر جهان مورد توجه قرار می گیرند.و همچنین این عناصر چه به تنهایی و چه به صورت مرکب اهمیت و معنی خود را باز می یابند.

نظریه هوسن: جغرافیا در اصل علم بررسی نابرابری های پراکندگی جمعیت در سطح زمین است. پراکندگی جمعیت همچون ریسمانی است که میتواند در قالبی وسیع رشته های گوناگون  موضوع را به هم پیوند زده و یگانگی اساسی خود را به ویژه در چارچوب جغرافیای ناحیه ای بیان کند.تاکید وی همچنین بیشتر بر اهمیت ذاتی یک مکان جغرافیایی است تا بر نقش عملکرد ی آن مکان.

 جمعیت شناسی  :

جمعیت شناسی یا دموگرافی اولین بار توسط دکتر  آشیل گیارد فرانسوی در سال 1855 به اسم مردم نگاری مطرح شد.

سئوال: تفاوت بین جمعیت شناسی و جغرافیای جمعیت را بنویسید:

در جمعیت شناسی چرایی مهم نیست در صورتی که در جغرافیای جمعیت این مسئله مهم است و به آن پرداخته می شود.

علم جمعیت شناسی جمعیتهای بشری را تنها بعنوان یک موضوع واحد بدون در نظر گرفتن رابطه انسان با محیطی که اشغال کرده مورد توجه قرار میدهد. به همین جهت است که جمعیت شناسان مطالعاتشان را بر تعداد ، ساختمان و حرکات جمعیت و نقش تغییرات آن بویژه در یک واحد سیاسی متمرکز می سازند. در حالیکه دانشمندان جغرافیای جمعیت بر تنوع ناحیه ای از اجتماعات انسانی و رابطه آن پدیده ها ی طبیعی ، فرهنگی و اقتصادی تاکید می ورزند.

جغرافیای جمعیت مانند جمعیت شناسی دانشی کمیتی است  زیرا در مقیاسی وسیع بر ضوابط آماری تکیه دارد. اگر چه هر دو علم نگرشی کیفی نیز دارند.جمعیت شناسان حالات فیزیکی ، ادراکی و شخصیتی جمعیت را تا مرحله برقراری ارتباط با جنبه های کمیتی مورد بررسی قرار می دهند، در حالیکه جغرافیدانان جمعیت در شناخت روابط موجود میان محیط طبیعی از یک سو و جمعیت از سوی دیگر تاکید دارند و می کوشند تا تجزیه و تحلیل این روابط که زمینه اصلی جغرافیای جمعیت را تشکیل می دهد توجیه نمایند.

 شناخت خصوصیات انسانی از نظر زلینسکی 

1-    مشخصاتی که به وسیله  سرشماری جمعیت بدست می آید.  2-    آنجه از سیستمهای ثبت احوال در ممالک مترقی تر عاید می شود.

 بر اساس دیدگاه فوق خصوصیات انسانی به سه گروه زیر طبقه بندی می شود. 

الف: تعداد مطلق جمعیت 

ب: مشخصات جمعیت :

 1-    مشخصات فیزیکی مثل سن ،جنس ،نژاد و ....       2-    مشخصات اجتماعی مثل ازدواج ،فامیل ،مذهب ،سواد ،سکونت و ....                                                   3-    مشخصات اقتصادی مثل شغل ،حرفه ،دآمد و .... 

ج: حرکات جمعیت: مثل مهاجرت ،تولد ،مرگ و میر و باروری و تغییرات جمعیتی.

 حدود و محتوای جغرافیای جمعیت  

مردم در کجا زندگی می کنند؟چرا در آنجا زندگی می کنند؟ در بخشهای مختلف دنیا چند نفر و چه نوع افرادی ساکن هستند؟چه مفاهیمی در ورای این الگوهای ناحیه ای نهفته است؟

اینها سوالاتی است که در ذهن هر انسان کنجکاو را از زمان هرورت تا به امروز به خود مشغول ساخته است و ما نه تنها برای  ارضای این این کنجکاوی که برای کمک راهبردی به پرسش های علمی در جستجوی پاسخ گویی به آن هستیم .

جغرافیای جمعیت هنوز موفق به ارائه نظریات پر بار نشده است.زیرا رشته ی او هنوز دوره آغاز و رشد و جوانه زدن را طی می کند اگر چه مولد اساسی این رشته به اندازه تاریخ انسان قدرت دارد (انسان و محیط)تمهیدات و تکنیک های ضروری برای مطالعه آن به تازگی مهیا شده است.کوتاه سخن اینکه جغرافیدانان جمعیت جنبه های فضایی  جمعیت را در مورد طبیعت به هم پیوسته مکان ها مطالعه می کند.هدف اصلی این رشته از وظیفه مقدماتی بیان این نکته که چه تعداد از چه نوع مردم در کجا سکونت دارند بسیار وسیعتر و عمیق تر است.

  بنابر این جغرافیدان جمعیت با سه مبحث رو به است: 

1-    توصیف ساده مکانی جوامع انسانی و ویژگی های آن (پدیده های بیولوژیکی مثل جنس ،سن ،نژاد)

2-    تشریح اشکال فضایی این جوامع و ویژگی های آن (پدیده های اقتصادی ،اجتماعی ،فرهنگی مثل تهیه مسکن ،شغل ،سواد)

3-    تجزیه و تحلیل جغرافیایی پدیده ی جمعیت (پدیده هایی شامل عناصر دگرگونی و پویا مانند مهاجرت ،زادو ولد،مرگ و میر)

***فصل دوم***

 ارائه اطلاعات جمعیتی بصورت نقشه

 جغرافی دان جمعیت  به طور حتم شمار مطلق افراد را به دست آورده همانند سایر موارد و منابع جمعیتی در جدولی تهیه و تنظیم می نماید ولی این اطلاعات به وسیله اصطلاحات  کارتوگرافی به نقشه تبدیل می شود.ولی باید دانست که هریک از نقشه ها دارای معایب و محاسن خاص خود است که خارج از این بحث می باشد اما می توان نمونه هایی از آن را بیان کرد مثل :  نقشه تراکمی (نقشه کوروپلت)، نقشه سایمتریک ،نقشه آماری پله ای

 چگونگی و کیفیت اطلاعات جمعیتی: 

اساسی ترین شکل جمع آوری اطلاعات  جمعیتی تفاوت آنها در زمان و مکان است.علت اصل این تفاوت عبارت است از :

 1-روش های ابتدایی و ناقص جمع آوری اطلاعات جمعیتی   2-بدبینی مردم نسبت به سرشماری ها و نادیده گرفتن آن

3-ارائه اطلاعات نادرست به ویژه سن و شغل                     4- تغییرات دائمی جمعیت

5-حذف نواحی غیر قابل دسترس                                    6-اختلاف در روشهای جمع آوری اطلاعات و تغییر آن

7- عدم هماهنگی در سیستم  برگزاری آن در کشورهای مختلف    8-تغییرات فراوان در مرزهای کشور

9-اختلاف در برداشت از معانی کلمات (سواد دارد. خوب کدام سواد؟)

 اقدامات سازمان ملل در جهت حل مسایل و مشکلات 9 گانه فوق عبارتند از :

1-    دوره ای کردن سرشماری                    2-    تشریح سئوالات                       3-    تعریف کلمات

انواع اطلاعات جمعیتی ( جمع آوری اطلاعات)

 1-    خصوصیات جمعیت در زمان های معین ، پراکندگی و ترکیب آنها

2-    حرکت و پویایی جمعیت در زمان و مکان (تولد ، مرگ و میر و مهاجرت)

 دو روش جمع آوری اطلاعات:

1-    روش ایستا یا استاتیکststic  بوسیله آمارگیری نمونه ای جهت کسب اطلاعات اختصاصی مثل گرفتن عکس

2-    روش پویا یا دینامیک dynamic جهت کسب اطلاعات مهاجرت ، ازدواج و مرگ ومیر مثل فیلمبرداری

ساحل صاف بندر عباس عامل جذابیت در تجارت است اما ساحل صخره ای در بندر لنگه عامل دفع  آن.

سایر منابع اطلاعاتی: نشریات ، نتایج ثبت نامهای عمومی ، گزارشات وزارت بهداری، دفتر ثبت احوال افراد ناتئان در وزارت کار، آمارو تولیدات ، نشریه ماهانه آمار ، دفاتر انجمن های دوستی ، مراکز ثبت نام انتخابات و...

تاریخچه سرشماری

کهن ترین سرشماری در چین صورت گرفته است. اما نخستین سرشماری مدرن در قرن 18 در کشورهای اسکاندیناوی انجام شده است.اولین سرشماری کامل در آمریکا  و اولین سرشماری در ایران در 1335 انجام شده و هر ده سال یک بار تکرار می شود. بعضی از کشورهای آفریقایی اکنون سرشماری را آغاز کرده اند. هر از گاهی در میان دوره های ده ساله هم آمارگیری انجام می شود مثل عوض کردن شناسنامه ها ، گذرنامه ها و ..... که به آمارگیری کمک می کنند.امروزه کمتر کشوری است که آمارگیری نکند و اطلاعات جمعیتی نداشته باشد هر چند در آفریقا هنوز این کار به صورت ناقص انجام میگیرد.

دوره ای بودن اطلاعات  از خصوصیات یک سرشماری است . انجام کلیه عملیات نظیر جمع آوری اطلاعات ، تنظیم ، تفسیر و ... در یک زمان و مکان معین در قلمرو خاصی صورت میگیرد.

2 نوع سرشماری عبارتند از:

 1- دوفاکتو  de facto  جمعیت واقعی که در بریتانیا استفاده میشود و غائبین شمارش نمی شوند.

 2- دوژور de gure جمعیت قانونی که در آمریکا و ایران استفاده میشود و غائبین شمارش می شوند.

تحرک جمعیت ، دارای چند مسکن بودن و بی خانمانی باعث شد تا سیستم دوژور کم اهمیت جلوه کند . در دوفاکتو هم ممکن است آمار اغراق آمیز باشند مثلا شهرهای توریستی در اوقات خاص .(مشهد در میلاد امام رضا (ع))

از نظر سازمان ملل متحد یک سرشماری عمومی دارای موارد زیر است:

جمعیت کل ، جنس ؛ سن ، وضعیت زناشویی، محل تولد ، شهرنشینی و ملیت ، زبان مادری و تحصیلات ، مشخصات اقتصادی ، اقامتگاه  شهری یا روستایی، بارروری ، خانوار یا ترکیب فامیلی.

انواع مهاجرت ها یا ثبت مهاجرت ها

ثبت مهاجرت ها ضعیف تر از دیگر اطلاعات است و دلیل آن اشکال مختلف مهاجرتهاست. مهاجرت میتواند ارادی و یا اجباری باشد ، ممکن است افقی باشد مثلا" از یک شهر به شهر دیگر" یا عمودی باشد مثلا" از صحرا به کوه" . می تواند درون شهری باشد یا برون شهری.مهاجرت می تواند درون مرزی باشد یا برون مرزی ، می تواند دائمی باشد یا موقتی.

سرشماری ممکن است ایراداتی هم داشته باشد ولی این دلیلی نمی شود که انجام نگیرد بلکه باید تصحیح گردد.

مطالعه واحدهای ناحیه ای

1-    واحدهای اداری

2-    مجموعه ای از واحدهای اداری (غیراز واحدهای سیاسی)

3-     واحدهای ویژه برای مقاصد آماری خاص .

 پیشنهاد رابرتسون:

1-    اختصاص دادن یک واحد محلی بعنوان مرجع برای هر یک از افراد و هر یک از سکونتگاهها

2-     نگهداری دفاتر ثبت آمار افراد و سکونتگاهها بصورت یک بانک اطلاعات آماری

***فصل سوم***

سئوال:چه رابطه ای بین اندازه ومساحت واحدهای محلی با مهاجرت وجود دارد؟

هر چه واحدهای محلی بزرگتر باشد مهاجرت در آن کمتر انجام میشود(کمتر به چشم می اید)وبالعکس.

پراکندگی جهانی جمعیت : توزیع جغرافیایی جمعیت جهان به عوامل زیر بستگی دارد.

1- پراکنش قاره ای جمعیت                                   2 - پراکنش عمودی جمعیت(m5000-0)

3- جمعیت وناهمواری ها                                     4 - تاثیر آب وهوا در توزیع جمعیت

5- جمعیت وانواع خاک                                       6 - عوامل زیستی

7- بیماری وگرسنگی                                          8 - جذب انسانها به وسیله منابع معدنی وانرژی زا

9- پراکندگی جمعیت و فعالیتهای اقتصادی                 10- اثرات تاریخی و اجتماعی

در توزیع جغرافیایی جمعیت جهان باید به نکات زیر توجه داشت :

- دنیای قدیم شامل اروپا ،آسیاوآفریقاست

- آسیا قطب اول جمعیت جهان است

- آفریقا دومین قطب جهان است و دارای تراکم نسبی بالایی است چون جمعیت در برخی مکان ها زیاد و در جای دیگر صفر است.

- پراکندگی جمعیت بر اساس عرض جغرافیایی بسیار متنوع و متغیر است به طوریکه از صفر تا بیست درجه 20% و سایر موارد به شرح زیر است.

در نیمکره شمالی 90% جمعیت جهان و در نیمکره جنوبی 10 % زندگی می کنند.

از آن 90% نیمه شمالی 20% بین صفر تا 20 درجه ، 50 % بین 20 تا 40 درجه ،  20% بین 40 تا 60 درجه ، 5% بین 60 تا90 درجه زندگی می کنند و5 % باقی مانده در جاههایی هستند که قابل شمارش نیستند.

در نیمکره شمالی 4 قطب جمعیتی وجود دارند.          1 - جنوب آسیا             2-شرق آسیا      3 –اروپا      4-شمال و شرق آمریکای شمالی

گروههای دیگر که قطب های ثانوی را شامل می شوند عبارتند از :

1-    ساحل برزیل                              2-دره نیل                              3-قسمت هایی از آفریقا

وجود کشورهای بزرگی مثل چین ،هند ،و کشورهای کوچکی مثل واتیکان از عجایب زمین است .چین 000/000/300/1نفر و واتیکان فقط 700 نفر جمعیت دارد.

تراکم جمعیتی در کوهستانها خصوصا در عرض های متوسط و بالا از عوامل بسیار قابل توجهی هستند که در اثر خشکی نواحی پست ، محل تمرکز انسانها میشود  که سختی زندگی و خشکی فلاتهای داخلی آسیا بهترین نمونه این حالت می باشند.

نواحی پایکوهی یعنی مناطق حد فاصل بین دو محیط متفاوت کوه و جلگه می باشد. این نواحی اغلب از مراکز تراکم جمعیت به حساب می آیند.

حرارت زیاد به تنهایی مانع اسکان جمعیت نیست ولی این عامل در ترکیب با بارندگی کم ونا منظم موجب زایل گشتن شرایط سکونتی می گردد.

بطور خلاصه پراکندگی های جمعیتی را نمیتوان فقط با اشاره به یک زمان معین توجیه کرد . این پراکندگی ها بطور مداوم در پاسخ به تغییر تاثیرات و ارزشهای انسانی تغییر می نماید. از طرفی تغییرات در توزیع جمعیت دستخوش دو عامل اصلی مهجرت و رشد طبیعی(اختلاف زاد و ولد ومرگ ومیر) می باشد.

تراکم و پراکندگی جمعیت

·  توزیع فضایی جمعیت :جمعیت ساکن کره زمین هرگز به صورت یکسان و یکنواخت پراکنده نشده استو این ناشی از عوامل متعددی است.نابرابری های تقسیمات اداری،تنوع محیط طبیعی ،پویایی جمعیت و ناهماهنگی اقتصادی از عوامل اصلی این پراکندگی محسوب می شوند.

·  تراکم جمعیت :رابطه بین تعداد افراد و فضایی که اشغال می کنند را تراکم جمعیت گویند که این تعریف اولین بار توسط هنری هارنس مطرح شد.

مشکلات اساسی در استفاده از شاخص های تراکمی

آمار جمعیتی جهت واحد های سیاسی و اداری تهیه شده تا نواحی جغرافیایی (مثلا در یک شهر کوهها ،دریاچه ها ،باتلاقها و ..... هم جزو مساحت آن محسوب میگردند در صورتی که در یک شهر دیگر  هم ارضی قابل استفاده اند بعد گفته می شود در هر کیلومتر از اولی یک نفر زندگی می کند  و در شهر دومی صد نفر بنابر این تراکم در دومی بالاست ولی شاید در شهر اول اراضی قابل استفاده و تراکم واقعی خیلی بیشتر از شهر دومی باشد.

1-    تراکم تنها نشان دهنده میانگین نسبی است و نشان دهنده واقیت ها نیست .

2-    نقشه های پراکندگی تابع ضوابطی برای مقاصد اداری و سیاسی هستند .

3-    وجود تفاوت بین نقشه های جمعیتی کرولوپلت و خطوط همگن ایزوپلت

نقشه های جمعیتی نشان دهنده ازدحام یک منطقه است .

خطوط همگن نشان دهنده نقاط دارای تراکم یکسان است .

پراکندگی جمعیت در رابطه با کاربری زمین

·        تراکم طبیعی یا فیزئولوژیکی (جمعیت یه نواحی قابل کشت )نواحی غیر قابل کشت حذف می شود.

معایب:1- زمین که در مناطق صنعتی و شهری کارایی کشت ندارد.

2-زمین غیر قابل کشت که الزاما بی مصرف نیست.

3-آمار دقیقی از زمین های قابل کشت در دسترس نیست .

4-آمار دقیقی از زمین های قابل کشت و کشت شده وجود ندارد .

·        تراکم کشاورزی (بیو لوژیکی ):یعنی مقایسه انسان و زمین های زیر کشت .

عیب:مقایسه همه محصولات از لحاظ غذایی بودن کاری است مشکل مثل گندم ،جو ،قهوه ،پنبه که حتی اهمیت آنه نیز ترتیب داردو شاید برخی غذایی نباشد.

·        تراکم مقایسه ای: (توسط وینسنت vinsent)

بیان می دارد که زمین ها بر اساس ارزش درجه بندی شوندو در مقیاس با انسان سنجیده شوند.

·        تراکم حد بحرانی(توسط آلان):بیان می دارد که ظرفیت پذیرش هر منطقه در ارتباط با توان آن منطقه است در این تعریف سه حالت وجود دارد:

1-جمعیت به حد بحرانی برسد و سپس کم شود .

2--جمعیت به حد بحرانی برسد و سپس کم شود  ولی زمین توان از دست رفته خود را باز یابد .

3-جمعیت به حد بحرانی برسد و زمین توان خود را از دست بدهد و هیچ نیرویی برگشت پذیر نباشد.

·        پیدایش ،تحول و تکامل جغرافیای جمعیت

مطالعه جمعیت و مسائل مربوط به آن به لحاظ گستردگی موضوع و طیف وسیع آن منجر به پیدایش دیدگاههای مختلف در بین جغرافیدانان شده است که خود موجب مباحثه و منزعه بین جغرافیدانان و رشته های  علمی مجاور مثل جمعیت شناسی گردیده است اکنون این سوال مطرح میشود که جغرافیای جمعیت با توجه به مفاهیم گسترده چگونه می تواند قلمرو خود را از رشته هایی مثل جامعه شناسی و جمعیت شناسی جدا نماید.پاسخ چندان ساده نیست .در جغرافیای روستایی یا شهری یا اقتصادی تمرکز روی یک مبحث در خصوص یک شهر یا روستا است.اما مساله جمعیت به لحاظ گستردگی و محتوا و طیف به دلیل وصل بودن به جغرافیا آن را به کلیت رسانیده است لذا با توجه به دو کلمه جغرافیا و جمعیت که هر دو در حال تغییرند  و پویا هستند و ایجاد مباحث کلی مینمایند محدوده آن را گسترده تر نموده است.

اگر مطرح شود تعریف ،تعریف قانع کننده ای از جغرافیای جمعیت ارائه نشده است غیر معقول نیست ،همچنان که روی تعریف جغرافیا توافق کلی وجود نداشت و اختلاف دائمی بین جغرافیدانان وجود دارد.اما همه بر این موضوع توافق دارند که :جغرافیا یکی از شاخه های علوم اجتماعی است که حق تقدم را به جنبه های فضایی پدیده ها می دهد.تا سال 1950 توجه بیشتر به جمعیت شناسی بود تا جغرافیای جمعیت در سال 1951 پیر ژرژدر کتاب مقدمه ای بر مطالعه جغرافیای جمعیت دنیا و بعد از او تراورتا با انتشار مقاله ای تحت عنوان بحثی در جغرافیای جمعیت باب مطالعه و مباحثه جغرافیای جمعیت را باز نمود.

 

 

 

 

 

[ یکشنبه ششم تیر 1389 ] [ 0:5 ] [ عباس صحراگرد ]
........ مطالب قدیمی‌تر >>

درباره وبلاگ
امکانات وب